چگونه « جهان حقیقی » افسانه از کار در آمد

داستان یک خطا

 

1 . جهان ِ حقیقی دست یافتنی ست برای مرد فرزانه ، مرد ِ پرهیزگار ، مرد ِ با فضیلت _ همان است که به سر می برد : او همان است .

( کهن ترین صورت ] این [ ایده ؛ ایده ای کم و بیش زیرکانه ، ساده ، باور پذیر . باز نویس ِ « من افلاطون، حقیقت ام » . )

2 . جهان حقیقی اکنون دست نیافتنی ست ، اما نوید ِ دست یابی به آن را به فرزانگان و پرهیزگاران و فضیلت مندان ( به « گناه کار توبه کار » ) داده اند .

(پیشرفت ِ ایده : ایده ای تردستانه تر، موذیانه تر ، درنیافتنی تر _ می شود زن1 ، می شود مسیحی . . . )

3 . جهان حقیقی نه دست یافتنی ست ، نه اثبات پذیر ، نه نوید دادنی ؛ اما اندیشیدن به آن به خودی ِ خود مایه ی آرامش است ، وظیفه است ، دستور2 است .

(خورشید ِ  کهن همچنان در زمینه است ، اما ورای ِ مِه و شک ؛ ایده برین3  شده است ، رنگ پریده ، نوردیک4 ، کونیگسبرگی5 . )

4 . جهان ِ حقیقی __ دست نیافتنی ست ؟ پس هیچ راهی به آن نیست . و از آنجا که دست نیافتنی ست ، شناختنی هم نیست . در نتیجه ، نه آرامش بخش است ، نه رهایی بخش ، نه وظیفه آفرین : چیز نا شناخته چگونه وظیفه آفرین تواند بود ؟ . . .

( هوای گرگ -و- میش . نخستین خمیازه ی ِ عقل . خروس خوان ِ پوزتیویسم . )

5 . « جهان ِ حقیقی » __ ایده ای که نه دیگر به کار می آید و نه دیگر وظیفه آفرین است __ ایده ای بیهوده ، بی کاره ؛ در نتیجه ، ایده ای رد شده : باید از شرّ- اش رها شد !

( روز روشن ؛ چاشتگاه ؛ بازگشت ِ عقل ِ سلیم 6 و سرزندگی ؛ سرخی شرم به گونه ی ِ افلاطون ، وَلوَله ی ِ تمامی ِ جان های آزاده .7 )

6 . از دست ِ جهان ِ حقیقی آزاد شدیم . دیگر کدام جهان مانده است ؟ ناگزیر جهان ِ نمود ؟ . . . اما نه ! با آزاد شدن از دست ِ جهان ِ حقیقی از دست ِ جهان ِ نمود نیز آزاد شده ایم ! ] دیگر جهانی جز همین جهان نمانده است . [

( نیمروز : دَم ِ کوتاه ترین سایه ؛ پایان دراز ترین خطا ؛ اوج ِ بشریت ؛ سر آغاز ِ زرتشت8 . )

 

____________________________

] غروب بت ها – فردریش نیچه  - ترجمه داریوش آشوری[

______________________________________

 

1)      نیچه این جا نیز با جنسیت دستوری واژه ی Idee در زبان آلمانی بازی می کند که مونث است .

2)      واژه ی « دستور » اشاره ای ست به « دستور ِ مطلق ِ » (Kategorischer Imperativ) کانت که اساس ِ حکمت ِ اخلاقی ِ اوست : « بر آن حکمی رفتار کن که بخواهی قانون ِ جهان شود ».

3)      Sublime / sublime

4)      Nordisch / Nordic ، اشاره به شمال آلمان و اسکاندیناوی ست که منطقه ی ِ سرد و کم آفتاب است .

5)      Königsbergisch / Konigsbergian ، منسوب به Könisgberg ، شهری که کانت در آن می زیست .

6)      Bon sens

7)      Freien Geister / Free Spirits ،کسانی که خود را از بند پیشداوری های ِ پیشین ِ فلسفی آزاد کرده اند « آزاده جانی » ، از مفهوم های مهمی ست که نیچه به آن می پردازد . زیر تیتر کتاب ِ     « بشری ، بس – بسیار بشری »  ، « کتابی برای ِ جان های ِ آزاده » است . همچنین عنوان بخش دوم ِ « فراسوی نیک و بد » ، « در باره ی ِ جان ِ آزاده » است  .

8)      در باب ِ « نیمروز : دَم ِ کوتاه ترین سایه » نک : « چنین گفت زرتشت » بخش چهارم                « به نیمروز » و « نشانه » .